Drodzy Czytelnicy! W dobie mediów społecznościowych coraz więcej firm sięga po proste mechanizmy angażowania klientów – "polub i udostępnij, a weźmiesz udział w losowaniu nagród", "skomentuj, a może wygrasz zestaw próbek", "kliknij, by mieć szansę na zniżkę". Wydaje się, że to niewinne formy marketingu. Tymczasem, tego typu akcje mogą mieć poważne konsekwencje prawne, jeśli przypominają... loterię.

Zgodnie z ustawą o grach hazardowych, loteria promocyjna to gra losowa, w której uczestniczy się nieodpłatnie, a warunkiem udziału jest nabycie towaru, usługi lub innego dowodu udziału w grze, a organizator oferuje wygrane rzeczowe lub pieniężne, których zdobycie zależy od przypadku (art. 2 ust 1 pkt 10). Aby loteria promocyjna była zorganizowana w sposób legalny, organizator powinien uzyskać zezwolenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (wniosek należy złożyć przez zorganizowaniem loterii). Koniecznym jest również przygotowanie regulaminu oraz uiszczenie opłaty za uzyskanie zezwolenia. Opłata wynosi 10% wartości puli nagród, ale nie mniej niż 50% kwoty bazowej. Kwota bazowa wynosi w 2025 roku 8.167,77 zł, czyli minimalna opłata za zezwolenie to obecnie 4.083,89 zł! Mało tego, jeśli wartość jednej nagrody przekracza kwotę 2.000 zł, to wygrana podlega opodatkowaniu. Brak uzyskania zezwolenia przed urządzeniem loterii promocyjnej może skutkować poważnymi konsekwencjami, takimi jak kara grzywny liczona do 720 stawek dziennych, kara pieniężna w wysokości 100% uzyskanego przychodu czy też konfiskata przedmiotów służących do urządzenia gry, o stratach wizerunkowych nie wspominając.

No dobrze, ale czy zwykła akcja w stylu „spośród wszystkich, którzy polubią ten post, wybierzemy zwycięzców losowo. Zwycięscy uzyskają darmowy karnet na siłownię przez miesiąc” w mediach społecznościowych może być zakwalifikowana jako loteria promocyjna i wymaga zezwolenia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej? Jeżeli spełnia określone kryteria, to tak. Przesłanki świadczące o tym, że mamy do czynienia z loterią promocyjną to: 1) nabycie towaru, usługi lub innego dowodu udziału w grze; 2) wynik zależy od przypadku 3) organizator oferuje wygrane pieniężne lub rzeczowe; 4) uczestnictwo w loterii jest nieodpłatne.

W opisywanym przypadku działań marketingowych mamy niewątpliwie do czynienia z wynikiem zależnym od przypadku (losowanie nagrody, np. karnetu na siłownię, spośród osób które polubiły post); nieodpłatnym uczestnictwie w loterii (należy jedynie polubić post); oferowaniem nagrody rzeczowej (karnet). Ale czy mamy do czynienia z nabycie towaru, usługi lub innego dowodu udziału w grze, w sytuacji, gdy udział w promocji nie nakłada obowiązku zakupu towaru lub skorzystania z usługi (nie mamy obowiązku skorzystać z usług siłownie ani nawet odebrać darmowego karnetu)? Skoro można wziąć udział w losowaniu bez jakiegokolwiek ekwiwalentnego świadczenia na rzecz organizatora (czyli lajkując post bez żadnego zobowiązania do skorzystania z promocyjnej usługi, nawet w razie wygranej), to zdawać by się mogło, że powyższa przesłanka nie jest spełniona i nie mamy obowiązku uzyskiwania zezwolenia. Niestety, wszelkie wątpliwości w tym zakresie rozwiał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2022 roku, sygn. akt: II GSK 536/19, w którym NSA stwierdził, iż że udział w loterii promocyjnej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 847) może polegać na nabyciu innego dowodu udziału w grze przez polubienie na stronie serwisu społecznościowego materiałów zamieszczonych przez organizatora konkursu i ich publiczne udostępnienie w sieci oraz spełnienie przez uczestników gry warunków konkursu określonych przez organizatora, jeżeli skutkiem tych działań ma być losowe wskazanie zwycięzcy uzyskującego nagrodę pieniężną lub rzeczową. Sąd uznał bowiem, że  nabycie innego dowodu udziału w grze nie musi łączyć się z przysporzeniem majątkowym uzyskiwanym przez organizatora tej gry z wpływów ze sprzedaży rzeczy, usług lub innych dowodów udziału w grze np. losów. Wystarczającym powodem uznania gry za grę losową w rozumieniu u.g.h. jest, by gra jak w rozpoznawanym przypadku loteria promocyjna promowała działalność prowadzoną przez organizatora w powiązaniu z uzyskaniem wygranej rzeczowej, przyznawanej losowo, miała na celu zwiększenie atrakcyjności jego działalności, bo wówczas działanie takie prowadzi niewątpliwie do zwiększenia obrotów, a w konsekwencji do większych zysków. Zamiar osiągnięcia tych zysków jest elementem odpłatności gry, mimo że samo polubienie w mediach społecznościowych nie wiązało się z koniecznością nabycia czegokolwiek.

Reasumując, wszelkie akcje w mediach społecznościowych polegające na promowaniu marki poprzez losowanie nagród spośród osób zostawiających komentarz, lajk, udostępnienie, może być zakwalifikowane jako loteria promocyjna w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, co z kolei wymaga uzyskania odpowiedniego zezwolenia i uiszczenia stosownej opłaty, pod sankcjami karnoskarbowymi! Niewinna akcja promocyjna na facebooku może więc przysporzyć przedsiębiorcy wielu problemów i nieprzespanych nocy! Lepiej więc nie ryzykować i dokonać odpowiednich konsultacji przed zorganizowaniem takiej akcji i wybrać bezpieczniejszą formułę. Przykładowo, bezpieczną alternatywą są konkursy, czyli akcje, w których nagroda jest przyznawana na podstawie oceny (np. przez jury, za najlepszą odpowiedź, pomysł, zdjęcie itp.), a nie na drodze losowania. Takie działania nie są objęte ustawą o grach hazardowych i nie wymagają zezwolenia. Oczywiście służymy pomocą w analizie planowanej akcji oraz stworzeniu odpowiedniego regulaminu.