Drodzy Czytelnicy. Dzisiaj chciałbym przybliżyć Wam nieco problematykę związaną z ujawnieniem informacji gospodarczych przez Biuro Informacji Gospodarczej. Inspiracją do napisania artykułu jest historia pewnej klientki, która dowiedziała się, że jej zadłużenie – które jest sporne i niepotwierdzone wyrokiem sądu lub innym tytułem wykonawczym -zostało ujawnione przez BIG, co okazało się dość problematyczne, gdyż rzutowało na możliwość zawarcia umów z dostawcą energii elektrycznej oraz zrodziło pewne obawy związane z udziałem klientki w pewnym programie unijnym. Pojawiło się pytanie, czy z tym wpisem coś da się zrobić?

Tytułem wstępu, dobrze jest mieć świadomość, że nie ma jednego Biura Informacji Gospodarczej. Tych podmiotów w Polsce jest kilka (wedle mojej wiedzy, są cztery takie podmioty), lecz spośród nich chyba najbardziej znanym jest Krajowy Rejestr Długów BIG S.A. Biura działają na podstawie ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych. Biura zajmują się przede wszystkim udostępnianiem informacji gospodarczej dotyczącej wiarygodności dłużników. Informacje gospodarcze, oprócz danych osobowych, to nic innego jak dane o zobowiązaniach i zaległościach pieniężnych, czyli długach. Ujawnione informacje mogą dotyczyć zarówno konsumentów jak i przedsiębiorców, będących osobami fizycznymi, osobami prawnymi lub innymi podmiotami nieposiadającymi osobowości prawnej.

Problem w tym, że Biura udostępniają w większości informacje o długach niezweryfikowanych przez sąd i nie stwierdzonych żadnym doniosłym prawnie tytułem. Ujawnienie informacji odbywa się głównie na wniosek wierzyciela. Wierzyciel może przekazać do Biura informacje gospodarcze w celu ich ujawnienia, jeśli zawarł z Biurem umowę o udostępnienie inforamcji gospodarczych. W praktyce, takie umowy posiadają zazwyczaj firmy zajmujące się windykacją długów, czyli potocznie mówiąc, windykatorzy.  Jakie warunki muszą się spełnić, aby wierzyciel złożył skuteczny wniosek i informacja o zadłużeniu została ujawniona? Po pierwsze, musi powstać zobowiązanie w związku z określonym stosunkiem prawnym, czyli przykładowo, w związku z umową sprzedaży, kredytem konsumenckim, umową o dzieło. Łączna kwota wymagalnych zobowiązań dłużnika będącego konsumentem wynosi co najmniej 200 zł, a w przypadku przedsiębiorcy co najmniej 500 zł i zobowiązania mają być wymagalne co najmniej od 30 dni. Mówiąc prościej, dłużnik musi zalegać z zapłatą co najmniej przez 30 dni od dnia, w którym był zobowiązany uiścić zapłatę. Po trzecie, musi upłynąć co najmniej miesiąc od wysłania przez wierzyciela listem poleconym albo doręczenia dłużnikowi będącego konsumentem do rąk własnych, wezwania do zapłaty, zawierającego ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do biura, z podaniem firmy i adresu siedziby tego biura. W przypadku konsumenta, nie może upłynąć 6 lat od wymagalności zobowiązania lub od stwierdzenia roszczenia przez sąd.

Jak widać powyżej, informacje o zadłużeniu mogą zostać ujawnione przez BIG, tylko na podstawie twierdzeń wierzyciela, że dług istnieje i że dłużnik został wezwany do zapłaty i nie uregulował zobowiązania w ciągu miesiąca od otrzymania wezwania. To jednak trochę mało informacji, żeby stwierdzić, iż wierzytelność jest zasadna, prawda? Naprawdę wiele roszczeń w obrocie gospodarczym posiada charakter sporny. Dłużnicy często nie uznają roszczeń za zasadne, uważają, że roszczenia nie istnieją, wygasły, przedawniły się, zostały już uregulowane lub skutecznie potrącone z wierzytelnością dłużnika. Ustawa o udostępnianiu informacji gospodarczej, nie wymaga jednak, aby roszczenie zostało zweryfikowane i stwierdzone przez sąd. Pomimo braku weryfikacji wpisanych roszczeń, podmioty występujące w obrocie gospodarczym, po zasięgnięciu informacji z KRD, na podstawie takiego wpisu, mogą stwarzać problemy rzekomemu dłużnikowi. Przykładowo, banki mogą odmówić udzielenia kredytu a dostawcy mediów zawarcia umowy. Problematyczny może być również udział w programach, których celem jest otrzymanie dofinansowania.

Rodzi się więc pytanie, czy ustawa o udostępnianiu informacji gospodarczej, daje potencjalnemu dłużnikowi możliwości obrony swoich interesów i zakwestionowania ujawnionych informacji? W pewnym stopniu tak.

Pierwszą możliwość obrony swoich interesów, dłużnik uzyskuje po otrzymaniu od wierzyciela wezwania do zapłaty, które zawiera ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do Biura. Dłużnik może zgłosić wierzycielowi sprzeciw wobec takiego zamiaru. Wierzyciel, który nie uwzględnia sprzeciwu dłużnika kwestionującego istnienie zobowiązania w całości lub w części lub uznającego wierzytelność za przedawnioną w całości lub w części i przekazuje informację gospodarczą do biura, jest obowiązany zawrzeć te dane w informacji gospodarczej przekazywanej do biura (art. 15a Ustawy). Ujawnienie w Biurze, iż wierzytelność jest sporna i dłużnik złożył sprzeciw, może mieć doniosłe znaczenie, gdyż podmioty, takie jak banki, zupełnie inaczej traktują ujawnione w Biurze informacje o zadłużeniu. Wierzyciel ponosi odpowiedzialność cywilną w stosunku do dłużnika, jeżeli przekazał do Biura informacje z naruszeniem przepisów ustawy, czyli przykładowo, jeżeli nie uprzedził o zamiarze zgłoszenia informacji lub nie przekazał do Biura informacji, że dłużnik wniósł sprzeciw. Mało tego, wierzyciel ponosi odpowiedzialność karną za przekazywanie do Biura nieprawdziwych informacji.

 Po drugie, nawet jeśli dłużnik nie złoży sprzeciwu wierzycielowi, to ma możliwość skierowania sprzeciwu bezpośrednio do Biura Informacji Gospodarczej. Zgodnie bowiem z art. 21a Ustawy, dłużnik może wnieść do biura sprzeciw dotyczący nieaktualności, nieprawdziwości, niekompletności lub przekazania lub przechowywania niezgodnie z ustawą informacji gospodarczych mających status informacji aktualnych. Dłużnik powinien udokumentować okoliczności uzasadniające sprzeciw. Co więcej, Biuro wstrzymuje ujawnianie informacji gospodarczych objętych sprzeciwem na okres do 30 dni, w przypadku uzasadnionego przypuszczenia, że dotyczą one zobowiązania, które nie istnieje lub wygasło. W pozostałych przypadkach biuro może wstrzymać ujawnianie informacji gospodarczych objętych sprzeciwem na okres konieczny do rozpatrzenia sprzeciwu nie dłuższy niż 30 dni. Po rozpatrzeniu sprzeciwu, Biuro może uznać sprzeciw za bezzasadny, lecz jeśli sprzeciw okaże się zasadny, Biuro dokonuje aktualizacji informacji gospodarczej lub usunięcia informacji, jeśli zachodzą okoliczności wskazane w Ustawie. Okoliczności umożliwiające usunięcie informacji to przykładowo uzyskanie uzasadnionej informacji o nieistnieniu lub o wygaśnięciu zobowiązania.

Jeżeli natomiast powyższe metody zawiodą i Biuro nie usunie informacji, które dotyczą kwestionowanego długu, koniecznym może okazać się wszczęcie postępowania sądowego w którym sąd prawomocnie rozstrzygnie w przedmiocie zobowiązania dłużnika. W trybie zabezpieczenia powództwa, a więc jeszcze przed rozstrzygnięciem wyroku, można wnioskować o nieujawnianie spornego wpisu w Biurze Informacji Gospodarczej.

Drodzy Czytelnicy, pamiętajcie, że wpis w Biurze Informacji Gospodarczej nie jest końcem świata. Znajdują się tam często niezweryfikowane informacje o zadłużeniach, które mogą nawet nie istnieć. Ważne, aby mieć świadomość własnych praw i konsekwentnie z nich korzystać, zwalczając nierzetelne wpisy w BIG. W razie pytań lub wątpliwości, zapraszamy do kontaktu.