Świadczenie pielęgnacyjne i świadczenie wspierające. Wielkie zmiany od 1 stycznia 2024 roku. Część 1.

MATEUSZ KRAWCZYK

Wspólnik 

Radca prawny - nr wpisu: KR-4645

Doświadczenie zawodowe zdobył pracując w kancelariach radcowskich i adwokackich w Tarnowie oraz pracując na rzecz Zespołu Radców Prawnych UJ.

W obszarze jego zainteresowań znajduje się prawo gospodarcze, prawo upadłościowe i restrukturyzacyjne oraz prawo cywilne.

W spółce prowadzi bieżącą obsługę firm oraz procesy sądowe.

Tel: 576 629 999

Świadczenie pielęgnacyjne i świadczenie wspierające. Wielkie zmiany od 1 stycznia 2024 roku. Część 1.

Drodzy Czytelnicy. Jeśli uważnie śledzicie nasz blog, to zapewne zauważyliście już, że poruszałem tematy związane ze świadczeniem pielęgnacyjnym. Być może nawet odrobinę utyskiwałem na liczne mankamenty, pułapki i nienajlepszą praktykę związaną z przyznawaniem tegoż świadczenia. Wspominałem o niedoskonałości przepisów i o tym, że Trybunał Konstytucyjny musiał się niejednokrotnie pochylać nad jednym nieszczęsnym artykułem, regulującym prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych), a zapadłe orzeczenia – wskazujące na niekonstytucyjność niektórych rozwiązań – nie zawsze były honorowane lub właściwie rozumiane przez organy.

Śpieszę Was poinformować, że być może powyższe problemy stracą na aktualności od 1 stycznia 2024 roku. Nadchodzą bowiem rewolucyjne zmiany, modyfikujące w znacznym stopniu zasady rządzące przyznawaniem i pobieraniem świadczenia pielęgnacyjnego, oraz wprowadzają nowe świadczenie, zwane świadczeniem wspierającym. Świadczenie pielęgnacyjne będzie ściśle powiązane ze świadczeniem wspierającym, więc nie sposób poruszyć jednego z tematów w oderwaniu od drugiego. Umówmy się więc w ten sposób, że w niniejszym artykule, postaram się opowiedzieć Wam o zmianach w świadczeniu pielęgnacyjnym, a w przyszłym tygodniu opowiem co nieco o świadczeniu wspierającym.

Oto, według mnie, najważniejsze zmiany w świadczeniu pielęgnacyjnym, przyznawanym od 1 stycznia 2024 roku:

  1. Świadczenie pielęgnacyjne jedynie na osobę, która nie ukończyła 18 roku życia.

Od 1 stycznia 2024 roku świadczenie pielęgnacyjne będzie przyznawane jedynie opiekunom, sprawującym opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie z pewnymi wskazaniami[1]. Powyższe oznacza, że świadczenie pielęgnacyjne nie będzie już przysługiwać z tytułu opieki nad osobą, która skończyła 18 rok życia. Z jednej strony jest to poważne ograniczenie, a z drugiej strony skończy się problem związany ze stosowaniem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, dotyczącego odmowy przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na wiek w jakim powstała niepełnosprawność (organy bezpodstawnie odmawiały przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobami dorosłymi, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18 roku życia). No dobrze, ale czy to oznacza, że jeśli podopieczny ukończy 18 rok życia, to opiekun zostanie „na lodzie”? Niekoniecznie, dlatego, że od ukończenia 18 roku życia osoba wymagająca wsparcia uzyska uprawnienia do nowego świadczenia – świadczenia wspierającego - o którym będzie mowa w przyszłym tygodniu. Czy to źle czy dobrze? Praktyka pokaże…

W tym miejscu już warto zasygnalizować, że osoby, którym przyznane zostało – do dnia 31 grudnia 2023 roku - prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczasowych zasadach, zachowają prawo do pobierania świadczenia właśnie na takich zasadach jak dotychczas. Takie osoby, wedle własnego wyboru, będą, więc mogły wciąż pobierać świadczenie z tytułu opieki nad dorosłymi niepełnosprawnymi, ale nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane. Będzie również możliwość skorzystania z nowych regulacji i złożenia od 1 stycznia 2024 roku wniosku o przyznanie świadczenia wspierającego, co uniemożliwi dalsze korzystanie ze świadczenia pielęgnacyjnego, ale może okazać się bardziej opłacalne.

  1. Możliwość podejmowania pracy zarobkowej przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia pielęgnacyjnego (albo przy przyznaniu prawa do świadczenia wspierającego).

Chyba najbardziej rewolucyjną zmianą jest uchylenie warunku rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez opiekuna osoby niepełnosprawnej. Powyższe oznacza, że osoby sprawujące opiekę nad niepełnosprawnym nie będą musiały rezygnować z aktywności zawodowej, aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne. W mojej ocenie to zapewne nie będzie oznaczać braku jakichkolwiek ograniczeń w tej materii, ponieważ aktywność zarobkową trzeba będzie pogodzić z faktyczną opieką nad osobą niepełnosprawną. Nie zmienia to faktu, że jeżeli intensywność i rodzaj sprawowanej opieki tylko na to pozwoli, opiekun będzie mógł podjąć zatrudnienie i wciąż być aktywnym zawodowo. Jest to niewątpliwie bardzo korzystna zmiana, która zdecydowanie poprawi sytuację opiekunów, oraz zlikwiduje jedną z przyczyn odmowy przyznawania prawa do świadczenia, jako że organy niekiedy zawzięcie dopatrywały się braku związku przyczynowo skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia (lub braku jego podejmowania) a koniecznością opieki nad niepełnosprawnym. Zniknie też problem oceny czy opieka jest wystarczająco intensywna, żeby uzasadnić całkowitą rezygnację z zatrudnienia i staranie się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Warto zauważyć, że osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne na dotychczasowych zasadach – dopóki nie uzyskają prawa do świadczenia w oparciu o nowe regulacje – wciąż nie będą mogły podejmować pracy zarobkowej.

  1. Możliwość pobierania – między innymi – emerytury lub renty, przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia pielęgnacyjnego (albo przy przyznaniu prawa do świadczenia wspierającego) oraz podwyżka świadczenia pielęgnacyjnego przy opiece nad większą ilością osób.

Naturalną konsekwencją pozwolenia opiekunom, korzystającym ze świadczenia pielęgnacyjnego, na podejmowanie aktywności zarobkowej, jest również zlikwidowanie przeszkody w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego, polegającej na tym, że opiekun ma ustalone prawo do własnej emerytury, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Na nowych zasadach będzie więc możliwe połączenie świadczenia pielęgnacyjnego, np. z emeryturą lub rentą z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy. Zniknie też problem wykładni i stosowania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, dotyczącego możliwości łączenia świadczenia pielęgnacyjnego z rentą z tytułu częściowej niezdolności do pracy (do tej pory, możliwość łączenia tych świadczeń budziła kontrowersję).

Świadczenia pielęgnacyjnego nie będzie można pobierać, między innymi, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, lecz z drugiej strony, wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, będzie podwyższana o 100% na drugą i każdą kolejną osobę, nad którą sprawowana jest opieka.

Drodzy Czytelnicy, zmian jest więcej, ale niewątpliwie powyższe są najbardziej istotne. Pełny obraz nowelizacji uzyskuje się dopiero po analizie regulacji dotyczących świadczenia wspierającego. Ale o tym za tydzień…

 


[1] Chodzi o wskazania: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.